May 13, 2014 28 Comments 2.00

انواع هپاتیت و راههای تشخیص و درمان

" بار ها شنیده ایم که نباید از لیوان مشترک آب خورده و یا قاشقی که یک بار از آن استفاده شده بدون شستن دوباره مصرف شود. اما شاید بی توجهی به این گونه مسائل ما را به دردسرهای بزرگ و خطرناکی بیاندازد و سلامت ما را تهدید کند. زیرا تنها سرما خوردگی نیست که از این روش انتقال پیدا می کند. هپاتیت "



بار ها شنیده ایم که نباید از لیوان مشترک آب خورده و یا قاشقی که یک بار از آن استفاده شده بدون شستن دوباره مصرف شود. اما شاید بی توجهی به این گونه مسائل ما را به دردسرهای بزرگ و خطرناکی بیاندازد و سلامت ما را تهدید کند. زیرا تنها سرما خوردگی نیست که از این روش انتقال پیدا می کند. 

یکی از این بیماری ها که حسابی دردسرساز می شود، هپاتیت است. خیلی از افراد به هپاتیت فکر نمی کنند در حالی که هر فردی می تواند به این بیماری مبتلا شود. «دکتر پیمان لسان پزشکی» پزشک و کار شناس پیشگیری و مبارزه با بیماری مرکز بهداشت غرب تهران – معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایران، موارد مهمی را که باید در رابطه با هپاتیت بدانید به شما می گوید.

الفبای هپاتیت را بدانید

از نظر لغوی هپاتیت به معنای التهاب و ورم کبد است. هپاتیت به دو صورت حاد و مزمن تقسیم بندی می شود. دلیل اصلی ابتلا به هپاتیت، ویروس است ولی برخی عوامل دیگر مثل داروهای بیهوشی، الکل، کبد چرب نیز می توانند باعث ابتلا به هپاتیت شوند.
همچنین ابتلا به بیماری هایی مثل سرخک و سرخجه نیز می تواند هپاتیت را به وجود بیاورد.
هپاتیت انواع مختلفی دارد که می توان به هپاتیت آ (A)، ب (B)، سی (C)، دی (D)، یی (E) و جی (G) اشاره کرد.

هپاتیت، شبیه آنفلوانزا است؟
هپاتیت حاد می تواند از زمان ورود به بدنه و بعد از دوره کمون (زمانی که ویروس در بدن وجود دارد ولی به صورت مخفی است) علائمی را به وجود بیاورد. علائم اولیه ابتلا به هپاتیت حاد، به آنفلوآنزا شباهت دارد که می توان به بدن درد، تب، تهوع، استفراغ، کاهش اشتها، سرفه و آبریزش از بینی اشاره کرد. گاهی هپاتیت می تواند بعد از گذشت یک تا دو ماه باعث ایجاد زردی شود که این مسئله با پررنگ شدن رنگ ادرار و کمرنگ شدن مدفوع همراه است و علائم اولیه در چنین حالتی کاهش پیدا می کنند. در چنین شرایطی کبد می تواند بزرگ شود و در قسمت بالای راست شکم باعث احساس درد شود.

سلول ها هم می میرند!
هپاتیت مزمن با تغییراتی در بدن همراه است. برای مثال، در این نوع هپاتیت، مرگ بافتی به وجود می آید و سلول های کبدی به مرور از بین می روند. تشخیص این مسئله تنها با نمونه برداری از کبد و روش های آزمایشگاهی امکانپذیر است. هپاتیت مزمن معمولا بدون علامت است و تنها در برخی موارد با علائمی چون ضعف، بی حالی، خستگی زودرس، نداشتن اشتها و درد در کبد به صورت دائمی همراه است.
وقتی که هپاتیت مزمن باعث سیروز کبدی شود و کارکرد بافت کبد مختلف شود، مشکلاتی را برای بیمار ایجاد می کند که می توان به زردی، بزرگ شدن طحال، آب آوردن شکم، خواب آلودگی و ورم دست و پا اشاره کرد. در نهایت فرد به سرطان کبد (سرطان بدخیم) مبتلا می شود که آخرین مرحله بیماری است.
هپاتیت آ (A) در واقع یک بیماری عفونت گوارشی است که در نتیجه مصرف آب و غذای آلوده، بدن را دچار مشکل می کند. این بیماری در فصول بارندگی شیوع پیدا می کند و دلیل آن هم تغییراتی است که در آب های زیرزمینی به وجود می آید. هپاتیت آ می تواند در برخی موارد بدون زردی باشد. این نوع هپاتیت خود به خود درمان می شود و پزشک تنها درمان های حمایتی را برای بیمار در نظر می گیرد.

هپاتیت دردسرساز

نوع دیگری از هپاتیت که در تمام دنیا شایع است، هپاتیت ب (B) محسوب می شود. این نوع هپاتیت از نظر شیوع یک تقسیم بندی دارد و آن را با توجه به میزان شیوع به کم، متوسط و بالا دسته بندی می کنند. شیوع این نوع هپاتیت (از نظر ناقلین بیماری) در آمریکای شمالی، اروپای غربی و استرالیا کمتر از دو درصد است و این مناطق در نقاط با شیوع کم قرار می گیرند.

اعتیاد و رابطه جنسی مهمترین راه انتقال هپاتیت

مناطقی چون مدیترانه، خاورمیانه، اروپای شرقی، آمریکای لاتین و آمریکای جنوبی، ژاپن و آسیای مرکزی با آمار دو تا هشت درصد در شیوع متوسط قرار می گیرند که ایران نیز جزو این مناطق است.
هپاتیت ب در مناطقی چون آسیای جنوب شرقی، چین و آلاسکا شیوع بالایی دارد که آمار آن هشت تا 20 درصد است. دلایل ابتلا به هپاتیت ب بر اساس منطقه ابتلا، متفاوت است، طوری که در مناطق با شیوع پایین، روابط جنسی محافظت نشده و پر خطر دلیل اصلی ابتلا به این نوع هپاتیت محسوب می شود.
علاوه بر آن دلایل دیگری چون تزریق فرآورده های خونی آلوده (برخی از افراد مبتلا به تالاسمی و هموفیلی) و اعتیاد تزریقی از دلایل ابتلا به این بیماری در این مناطق هستند. دلایل اصلی ابتلا به هپاتیت در مناطق با شیوع متوسط، رابطه جنسی، اعتیاد تزریقی و فرآورده های خونی آلوده محسوب می شود.
دلیل ابتلا در مناطق با شیوع بالا، انتقال عمودی یعنی از مادر به جنین است. نوزاد با این نوع هپاتیت به دنیا می آید و بدون اینکه بداند ناقل بیماری می شود و در آینده و بزرگسالی آن را از طریق زخم، خراش پوستی، تماس جنسی، سرنگ و ... به دیگران منتقل می کند. این نوع هپاتیت به هپاتیت مزمن تبدیل می شود و می تواند باعث سیروز کبدی و سرطان کبد شود.

وضعیت هپاتیت در ایران

ابتلا به هپاتیت ب در ایران رو به کاهش است و دلیل این مسئله واکسیناسیون محسوب می شود. تمام متولدین سال 1367 به بعد واکسیناسیون شده اند. یک برنامه کشوری از گذشته تا به امروز برای کنترل هپاتیت ب وجود داشته است و خانم های باردار یا خانم هایی که قصد بارداری دارند، باید تست غربالگری انجام بدهند و در صورت مثبت بودن بیماری، تمهیداتی برای این دسته از افراد در نظر گرفته می شود.

هپاتیت ب در طول بارداری به جنین منتقل نمی شود و نوزاد در زمان زایمان می تواند به آن مبتلا شود، به همین دلیل، شش ساعت بعد از زمانی که نوزاد به دنیا می آید، زمان طلایی برای تزریق واکسن برای عدم ابتلای نوزاد به هپاتیت محسوب می شود.

اخبار مرتبط